Collageen
Collageen is het meest abundante eiwit in het menselijk lichaam en de primaire structurele component van bindweefsel in huid, pezen, ligamenten, kraakbeen, botten en bloedvaten. Het is een fibrevormend eiwit opgebouwd uit drie polypeptideketens die een karakteristieke driedubbele helixstructuur vormen. Er zijn meerdere typen collageen bekend in het menselijk lichaam, waarbij type I het meest voorkomt en aanwezig is in huid, pezen en botten, type II primair in gewrichtskraakbeen en type III in zachte weefsels en bloedvaten. Als voedingssupplement is collageen beschikbaar als gehydrolyseerd collageen (collageen peptiden) of als ongedenatureerd collageen type II.
Vormen van collageensupplementen
Gehydrolyseerd collageen, ook bekend als collageenpeptiden of gelatine-hydrolyse, bestaat uit korte aminozuurketens die zijn verkregen door enzymatische hydrolyse van collageen uit dierlijke bronnen. De kleine peptiden worden efficiënter geabsorbeerd dan intact collageen en bereiken de bloedbaan als dipeptiden en tripeptiden. Ongedenatureerd collageen type II is een niet-gehydrolyseerde vorm die wordt aangeboden in lagere doseringen. Marien collageen is afkomstig van vis en wordt door sommige consumenten geprefereerd als alternatief voor collageen van zoogdieren vanwege dieetoverwegingen.
Aminozuurprofiel van collageen
Collageenpeptiden hebben een uniek aminozuurprofiel dat rijk is aan glycine, proline en hydroxyproline, aminozuren die karakteristiek zijn voor collageen en in lagere concentraties voorkomen in andere eiwitbronnen. Collageen is geen compleet eiwit omdat het tryptofaan ontbreekt, een essentieel aminozuur. Als voedingssupplement voor bijdragen aan de collageen-aanmaak in het lichaam is de aminozuursamenstelling relevant, terwijl het als eiwitbron voor spiergroei minder geschikt is vanwege het ontbreken van tryptofaan en de relatief lagere biologische waarde als spiereiwit.
EFSA-beoordeling van claims
EFSA heeft gezondheidsclaims voor collageen beoordeeld en de meeste ingediende claims zijn afgewezen wegens onvoldoende wetenschappelijk bewijs. Er zijn geen goedgekeurde EFSA-gezondheidsclaims voor collageensupplementen beschikbaar onder Verordening EU 432/2012. Aanbieders van collageensupplementen mogen geen gezondheidsgerelateerde uitspraken doen over de werking van collageen op huid, gewrichten of ander lichaamsweefsels in hun productmarketing of etikettering.
Bronnen van collageen in supplementen
Collageen voor supplementen wordt gewonnen uit runderhuiden (rundvee collageen), varkenshuiden, visschubben of -huiden (marien collageen) en kippensternum (type II collageen). De bron beïnvloedt zowel het collagentype als het aminozuurprofiel en de biologische beschikbaarheid. Consumenten met dieetbeperkingen of allergieën dienen de bronvermelding op het etiket te controleren. Vegane alternatieven voor collageen zijn niet beschikbaar als supplement dat daadwerkelijk collageen bevat, maar er zijn plantaardige supplementen die de bouwstoffen leveren die het lichaam gebruikt voor collageen-synthese.
Gebruik en overweging
Gangbare doseringen voor collageenpeptiden-supplementen variëren van 5 tot 20 gram per dag. Inname met vitamine C is zinvol omdat vitamine C een bewezen co-factor is voor hydroxylering, een stap in de collageen-biosynthese. Collageensupplementen zijn van dierlijke oorsprong tenzij anders vermeld, wat relevant is voor veganisten en vegetariërs. Raadpleeg een arts bij twijfel over de geschiktheid van collageensuppletie voor uw specifieke situatie.
Collageensupplementen zijn een van de snelst groeiende categorieën in de supplementmarkt, aangedreven door consumenteninteresse in huid-, haar- en gewrichtsgezondheid. De wetenschappelijke literatuur over collageenpeptiden groeit, maar EFSA heeft de beschikbare evidence nog niet als voldoende beoordeeld voor het goedkeuren van gezondheidsclaims. Consumenten die collageensupplementen overwegen zijn goed geholpen door te kiezen voor producten met duidelijke vermelding van de collageen-bron, het type, de dagelijkse dosering in gram en de beschikbaarheid van derde-partij kwaliteitsanalyses.
De toegevoegde waarde van vitamine C naast collageensupplementen is wetenschappelijk goed onderbouwd: vitamine C is een bewezen co-factor voor prolyl hydroxylase en lysyl hydroxylase, de enzymen die essentieel zijn voor de post-translationele modificatie van pro-collageen naar stabiel collageen. Voor consumenten die collageensupplementen gebruiken is gelijktijdige adequate vitamine C-inname via voeding of supplementen een zinvolle aanvulling die de biologische context voor collageen-synthese in het lichaam optimaal ondersteunt. waardoor collageensuppletie gecombineerd met adequate vitamine C-inname een coherente en wetenschappelijk onderbouwde supplementstrategie vormt voor consumenten die de conditie van huid en bindweefsel via voeding en supplementen willen ondersteunen
