Curcumine
Curcumine is het primaire bioactieve polyfenol dat voorkomt in kurkuma (Curcuma longa), een wortelstok die veel wordt gebruikt als specerij in de Aziatische keuken en als kruid in de Ayurvedische en traditionele Chinese geneeskunde. Kurkuma bevat circa twee tot vijf procent curcuminoïden, een groep polyfenolverbindingen waarvan curcumine de meest abundante en best bestudeerde is. Curcumine geeft kurkuma zijn kenmerkende gele kleur. Als voedingssupplement wordt curcumine aangeboden als gestandaardiseerd extract in capsules of tabletten, vaak gecombineerd met piperine of in speciale formuleringen voor verbeterde biologische beschikbaarheid.
Biologische beschikbaarheid: het kernprobleem
Curcumine heeft van nature een lage biologische beschikbaarheid bij orale inname. De verbinding is slecht wateroplosbaar, wordt snel gemetaboliseerd in de darm en lever, en heeft een korte halfwaardetijd in de bloedbaan. Studies tonen dat de bloed-curcumineconcentraties na standaard curcumine-inname relatief laag blijven. De lage biologische beschikbaarheid heeft geleid tot diverse technologische oplossingen in de supplementindustrie voor verbeterde absorptie: combinatie met piperine (95 mg curcumine met 5 mg piperine, het BioPerine-systeem), liposomale formulering, fosfolipide-complexen (Meriva), nanoparticulaire formulering en de speciaal ontwikkelde BCM-95-formulering met etherische oliën van kurkuma.
Piperine en curcumine-absorptie
Piperine, het alkaloïd in zwarte peper dat verantwoordelijk is voor de scherpte, remt specifieke enzymen in de darmwand en lever die curcumine afbreken. Studies tonen dat gelijktijdige inname van 20 mg piperine met 2 gram curcumine de biologische beschikbaarheid van curcumine met circa 2000 procent verhoogt in vergelijking met curcumine alleen. Piperine remt echter ook de afbraak van andere verbindingen en medicijnen, wat een potentieel voor interacties met geneesmiddelen oplevert die medisch overleg rechtvaardigen bij personen die medicatie gebruiken.
EFSA-beoordeling
Voor curcumine zijn geen goedgekeurde EFSA-gezondheidsclaims beschikbaar onder Verordening EU 432/2012. De ingediende claims voor curcumine zijn door EFSA afgewezen wegens onvoldoende wetenschappelijk bewijs. Aanbieders van curcuminesupplementen mogen geen gezondheidsgerelateerde uitspraken doen over de werking van curcumine op het menselijk lichaam in hun productmarketing en etikettering in Europa.
Veiligheid en interacties
Curcumine wordt bij gangbare doseringen over het algemeen goed verdragen. Hoge doses kunnen maagdarmklachten veroorzaken. De combinatie met bloedverdunners verdient aandacht vanwege mogelijke interacties. Curcumine in hoge doses is gecontraïndiceerd bij galstenen. Piperine-bevattende formuleringen beïnvloeden de metabolisatie van diverse medicijnen via remming van cytochroom P450-enzymen, waarvoor overleg met een arts of apotheker bij medicatiegebruik wordt aanbevolen.
Gebruik en dosering
Gangbare doseringen voor curcuminesupplementen variëren sterk afhankelijk van de formule: 500 tot 2000 mg gestandaardiseerd curcumine-extract per dag voor standaard formulaties, of lagere doses voor sterk geconcentreerde of geavanceerde formuleringen met verbeterde biologische beschikbaarheid. Inname bij de maaltijd, bij voorkeur met een vetrijke maaltijd, verbetert de opname van curcumine als vetoplosbare verbinding.
De combinatie van eeuwenlange traditionele toepassing van kurkuma als specerij en voedingsmiddel, samen met de groeiende wetenschappelijke interesse in curcumine als bioactieve verbinding, maakt curcumine tot een van de meest besproken ingrediënten in de supplementmarkt. Voor consumenten is transparantie over de gebruikte formule en het percentage curcuminoïden de meest waardevolle productinformatie om een geïnformeerde keuze te maken tussen de diverse curcuminesupplementen die in sterk uiteenlopende kwaliteiten en formuleringen beschikbaar zijn.
Kurkuma als specerij bevat aanzienlijk lagere concentraties curcumine dan gestandaardiseerde supplementen, waardoor supplementen een meer geconcentreerde inname van curcuminoïden mogelijk maken dan via reguliere voedselconsumptie haalbaar is. Voor consumenten die kurkuma zowel als smaakmaker als functioneel ingredient willen gebruiken, biedt kurkumapoeder als supplement een middenweg die de voedingscontext van de hele plant behoudt terwijl een hogere curcuminoïdenconcentratie dan in reguliere voeding wordt aangeboden per portie. en waarbij de keuze voor een geavanceerde formulering met bewezen verbeterde biologische beschikbaarheid een praktische manier is om de curcumineconcentratie in het bloed te verhogen tot niveaus die in onderzoekssettings zijn bestudeerd op basis van de beschikbare wetenschappelijke literatuur over specifieke curcumine-formuleringen en hun absorptieprofielen in klinische onderzoekssettings
