Extractieverhouding (extract ratio)
De extractieverhouding, in het Engels extract ratio, is een getal dat aangeeft hoeveel gram uitgangsmateriaal (doorgaans gedroogde plant of paddestoel) is gebruikt om één gram extract te produceren. Een extractieverhouding van 10:1 betekent dat 10 gram gedroogd plantmateriaal is gebruikt voor de productie van 1 gram extract. De extractieverhouding is een veelgebruikte marketingterm in de supplementmarkt, maar de informatiewaarde ervan voor de consument is beperkt zonder aanvullende informatie over de concentratie van specifieke werkzame verbindingen in het eindproduct.
Wat de extractieverhouding wel en niet vertelt
De extractieverhouding zegt iets over het concentratieproces maar niet over de inhoud van het geconcentreerde eindproduct. Een 10:1-extract geeft aan dat een concentratiestap heeft plaatsgevonden, maar geeft geen informatie over welke verbindingen zijn geconcentreerd en in welke mate. Het is mogelijk dat een 5:1-extract een hoger percentage van een specifieke werkzame verbinding bevat dan een 10:1-extract van hetzelfde plantmateriaal, als het extractieproces en de selectiviteit van de methode verschilt. Standaardisatiepercentages van specifieke verbindingen zijn informatief waardevoller dan de extractieverhouding alleen.
Extractieverhouding versus standaardisatie
Gestandaardiseerde extracten worden gekarakteriseerd door het percentage van specifieke kenmerkende verbindingen, zoals het withanolidegehalte in ashwagandha-extracten of het curcuminoïdengehalte in kurkuma-extracten. Deze standaardisatiepercentages zijn directe informatie over de concentratie van bestudeerde verbindingen in het product. Een ashwagandha-extract met 5% withanoliden is informatief waardevoller dan een extract beschreven als 20:1, omdat het eerste specifiek vertelt hoeveel van de kenmerkende verbindingen per gram extract aanwezig is, terwijl het tweede alleen het concentratieprocesratio aangeeft.
Extractiemethoden en hun invloed
De keuze van extractiemethode heeft een grote invloed op het profiel van verbindingen in het eindproduct. Waterextractie is selectief voor wateroplosbare verbindingen zoals polysachariden en sommige alkaloïden. Alcoholextractie (ethanolextractie) extraheert een bredere groep verbindingen inclusief vetoplosbare verbindingen zoals terpenen en sommige lactonen. CO2-superkritische extractie is een geavanceerde methode die bij specifieke temperatuur- en drukomstandigheden werkt en selectief verbindingen extraheert. Gecombineerde extractie (water en alcohol) beoogt het bredere spectrum van verbindingen uit het plantmateriaal te concentreren in één extract.
Toepassing bij paddestoel-supplementen
Bij paddestoel-supplementen is de extractieverhouding een veelgebruikte maar soms misleidende kwaliteitsindicator. Een paddestoel-extract kan een hoge extractieverhouding hebben maar arm zijn aan bèta-glucanen als het extractieproces niet geoptimaliseerd was voor bèta-glucaanextractie. Het meest informatieve kwaliteitsgetal voor paddestoel-supplementen is het percentage bèta-glucanen per gram product, gecombineerd met informatie over de gebruikte paddestoel-soort, het gebruikte plantdeel en de extractiemethode. Deze combinatie van informatie geeft een volledigere en betrouwbaardere indicatie van productkwaliteit dan de extractieverhouding alleen.
Consumentenadvies
Consumenten die supplementetiketten vergelijken worden aangeraden de extractieverhouding niet als primaire kwaliteitsindicator te gebruiken, maar in plaats daarvan te focussen op de aanwezigheid van standaardisatiepercentages voor specifieke kenmerkende verbindingen, de duidelijkheid over de gebruikte soort en plantdeel, en de beschikbaarheid van derde-partij-laboratoriumanalyses die de samenstelling van het product bevestigen buiten de claims van de fabrikant.
Een constructieve manier om supplementetiketten te evalueren is door de extractieverhouding te combineren met aanvullende kwaliteitsgegevens. Een product met een 10:1 extractieverhouding dat ook aangeeft dat het 5% withanoliden bevat gecertificeerd door een derde partij, biedt beduidend meer informatiewaarde dan een product dat alleen de extractieverhouding vermeldt. Consumenten die de extractieverhouding als enige kwaliteitsindicator gebruiken bij de vergelijking van supplementen missen de meest directe informatie over de daadwerkelijke concentratie van bestudeerde verbindingen per gram product die de wetenschappelijke relevantie van een dosering bepaalt.
Bij de evaluatie van extractieverhoudingen is context essentieel: een hoge extractieverhouding bij een plant met een lage basisconcentratie van de gewenste verbindingen levert een extract op met een lagere absolute concentratie dan een lagere extractieverhouding bij een plant die van nature al een hoge concentratie van die verbindingen bevat. Dit verduidelijkt waarom de extractieverhouding als geïsoleerd getal weinig inzicht geeft in de absolute kwaliteit van het eindproduct en altijd in context met andere productinformatie moet worden beoordeeld.
