Vitamine K2 (menaquinon)
Vitamine K2, chemisch menaquinon, is een vetoplosbare vitamine die behoort tot de vitamine K-familie naast vitamine K1 (fylloquinon). Waar vitamine K1 primair betrokken is bij de bloedstollingsfactoren in de lever, heeft vitamine K2 een bredere rol in diverse weefsels buiten de lever, waaronder botten, bloedvaten en zachte weefsels. Vitamine K2 activeer eiwitten die afhankelijk zijn van gamma-carboxylering, een biochemisch proces waarbij glutamaatresten in eiwitten worden omgezet in gamma-carboxylglutamaat (Gla-residuen) die calciumionen kunnen binden. De meest relevante Gla-eiwitten voor vitamine K2 zijn osteocalcine in botten en matrix-GLA-proteïne (MGP) in bloedvaten.
EFSA-gezondheidsclaims voor vitamine K
Vitamine K heeft goedgekeurde EFSA-gezondheidsclaims voor de instandhouding van normale botten en voor de normale bloedstolling. Deze claims gelden voor vitamine K als categorie (K1 en K2). De specifieke claim voor botgezondheid is: vitamine K draagt bij tot de instandhouding van normale botten. De claim voor bloedstolling is: vitamine K heeft een rol bij de normale bloedstolling. Aanbieders van vitamine K2-supplementen mogen deze goedgekeurde claims communiceren mits de producten de vereiste minimale hoeveelheden vitamine K per dagelijkse aanbevolen portie bevatten.
Vormen van vitamine K2: MK-4 versus MK-7
Vitamine K2 bestaat in diverse subvormen aangeduid als MK-4 tot MK-13, waarbij het getal de lengte van de zij-keten aangeeft. MK-4 is de meest voorkomende K2-vorm in dierlijke voedingsmiddelen en heeft een korte halfwaardetijd in het bloed van enkele uren. MK-7 is de meest voorkomende K2-vorm in gefermenteerde voedingsmiddelen (met name natto, gefermenteerde sojabonen) en heeft een aanzienlijk langere halfwaardetijd van 2-3 dagen, wat leidt tot stabielere en hogere bloedconcentraties bij vergelijkbare dagelijkse doses. MK-7 wordt door de meeste supplementspecialisten geprefereerd voor supplementatie vanwege de langere halfwaardetijd.
Vitamine K2 en calcium
De relatie tussen vitamine K2 en calciummetabolisme vormt de rationale voor de populaire combinatie van vitamine D, vitamine K2 en calcium in supplementen. Vitamine D verhoogt de calcium absorptie; vitamine K2 via activering van osteocalcine en MGP stuurt calcium naar botten en voorkomt calciumafzetting in bloedvaten en zachte weefsels. Dit complementaire mechanisme verklaart waarom de combinatie van vitamine D en K2 wetenschappelijk coherent is voor optimale calciumverdeling in het lichaam.
Voedingsbronnen en gebruik
Natto (gefermenteerde sojabonen) is verreweg de rijkste voedingsbron van vitamine K2 MK-7 met gehalten van 800-1000 microgram per 100 gram. Harde kaas, zachte kaas, boter en eieren leveren MK-4. Mensen die weinig gefermenteerde voedingsmiddelen eten, wat voor de meeste Europeanen geldt, hebben doorgaans een lage vitamine K2-inname. Supplementdoseringen variëren van 45-360 microgram MK-7 per dag. Personen die bloedverdunners op basis van vitamine K-antagonisme gebruiken (warfarine, acenocoumarol) dienen vitamine K2-suppletie altijd met hun arts te bespreken vanwege de interactie met de antistollingswerking.
Vitamine K2 is een van de meest onderschatte vitamines in de westerse voeding. De combinatie van vitamine D en K2 in supplements is wetenschappelijk coherent voor optimale calciumregulering. Personen die vitamine K-antagonisten gebruiken als anticoagulantia dienen vitamine K2-suppletie altijd te bespreken met hun arts, omdat veranderingen in vitamine K-inname de instelling van de antistollingsmedicatie kunnen beïnvloeden en aanpassing van de medicatiedosering vereist kan zijn voor behoud van het therapeutische anticoagulatie-effect.
MK-7 is de voorkeursform van vitamine K2 voor supplementatie vanwege de langere halfwaardetijd die stabielere bloedconcentraties garandeert bij eenmaal daagse inname. Doseringen van 90-360 microgram MK-7 per dag zijn gangbaar in wetenschappelijk onderzoek en in commercieel beschikbare supplementen. Inname bij een vetrijke maaltijd verbetert de absorptie van deze vetoplosbare vitamine voor maximale biologische beschikbaarheid. en zo de optimale biologische beschikbaarheid van vitamine K2 MK-7 maximaliseert voor effectieve gamma-carboxylering van K-afhankelijke eiwitten voor optimale calciumverdeling en cardiovasculaire ondersteuning
Regelmatige inname van vitamine K2 MK-7 als onderdeel van een complete botgezondheids- en cardiovasculaire supplementstrategie biedt een zinvolle aanvulling voor consumenten die hun vitamine K2-inname via voeding niet kunnen optimaliseren via dagelijkse consumptie van natto of andere K2-rijke gefermenteerde voedingsmiddelen.
